Bitkiler hayatsal faaliyetlerini devam ettirebilmek için güneş, su, hava ve toprak kaynaklarına bağımlıdır. Bu kaynakların bir kısmı insan tarafından doğrudan müdahale edilebilir kaynaklarken bir kısmı kısmen, bir kısmı da hiç müdahale edilemez kaynaklardır.
Işık kaynağı olarak “güneş”, bitkilerde fotosentez tepkimesinin tetikleyicisi olarak rol alır. bitkisel üretimde ışık kaynağı, var olmadığında yerini dolduramadığımız bir kaynaktır.
Bitkisel üretim için “hava” bir diğer vazgeçilmez ve yeri doldurulamaz kaynaktır.
Bitkisel üretimde insan ancak su/sulama ve toprak/gübreleme kaynaklarına müdahale edebilir.
Yağmur veya tarımsal sulama ile bitkilere kazanılan suyun %90’ı bitkinin nefes alıp verdiği transpirasyon mekanizmasında kalan kısmı da fotosentez tepkimelerinde kullanılır. Bitki yeşil aksamının ayakta kalabilmesi için turgor basıncı sulama ile sağlanır. Sulama yeterli miktarda ve doğru zamanda uygulanmaz ise bitkiler solar, çöker ve üretim kalite ile kantitesi düşer.
Bitkisel üretimde maksimum verim ve kalite için gerekli besin elementleri bitkilerin kökleri vasıtası ile topraktan veya topraksız üretim materyalinden sağlanır. Ortamda üretim için gerekli bitki besin elementleri noksan ise bu elementler gübreleme ile bitkilere kazandırılır.
Besin elementleri bitkilere su yardımı ile taşınır ve yararlı olur. Bu durum gübreli sulama anlamına gelen “fertigasyon” terimi ile tanımlanmaktadır.
Doğru sulama ve gübreleme yönetimi ile ürün verimi ve kalitesi arttırılabilir.
Su bitkilere ihtiyacı olduğu kadar ve ihtiyacı olduğu zaman verilmelidir. sulama süreleri; iklim ve bitki durumuna göre arttırılabilir yâda azaltılabilir.
Aynı şekilde gübreler bitkilere doğru miktarda ve doğru zamanda verilmelidir. Aksi takdirde gübre hiçbir fayda sağlamadığı gibi zararlı etkileri de olabilir.
Gübreleme hesapları;
- “miktar/alan” yöntemi: yeni yöntemler ile daha faydalı olacak şekilde gelişmiştir.
- kilogram/dekar: Bu hesaplamaya göre yapılan tavsiyelerde yeterli olmamaktadır.Çünkü gübre su ile uygulanır ve sulama ile uygulanan su miktarına bağlı olarak kg/da şeklinde tavsiye edilen aynı miktardaki gübrenin etkinliği değişir. Her iki yönde de (Az su veya çok su ile uygulama) gübrenin bitki üzerindeki etkisi olumsuz olur.
- İşte bu sebeplerden dolayı günümüz tarımsal teknolojileri gübre miktarı ile ilgili tavsiyelerde uygulanması lazım gelen su miktarı/hacmi ile birlikte verir. Bu yöntemde gübreleme tavsiyeleri mg / litre olarak verilir. Burada bitkilere uygulanması gerekli gübre; 1 litre’de bulunması gerekli miligram cinsinden gübre miktarı olarak tanımlanır.
